"wat heeft u hier te zoeken?" > Ruim 50 jaar geleden was dit een normale vraag die de Gestichtswachter stelde aan de niets vermoedende bezoeker van het gesloten justitiedorp Veenhuizen.
Deze vraag is nu ook de titel van een uniek boek dat het Gevangenismuseum in september 2010 heeft uitgebracht. Het schetst de geschiedenis van Veenhuizen; een geschiedenis die tot aan de dag van vandaag voor veel mensen een bijzondere aantrekkingskracht en betekenis heeft.
Rond 1825 werden duizenden bedelaars, landlopers, weduwen en wezen uit de grote steden naar Veenhuizen (in de volksmond “Hollands Siberië”) verbannen. Ze woonden in drie grote dwanggestichten die waren gebouwd door de Maatschappij van Weldadigheid. Het was de bedoeling dat met arbeid en discipline arme mensen leerden een nieuw bestaan op te bouwen. In het bekende boek Het Pauperparadijs geeft journaliste Suzanna Jansen een levendig verslag van de belevenissen van haar familie in Veenhuizen. Toen de gestichten in 1875 door Justitie werden overgenomen werd Veenhuizen officieel een strafkolonie, bestemd voor veroordeelde bedelaars en landlopers. Er werden nieuwe gevangenissen gebouwd en huizen, scholen en kerken voor de ambtenaren die in en rond de gevangenissen werkten. Veenhuizen bleef tot 1984 een gesloten dorp met een eigen cultuur waar niemand zonder toestemming in of uit mocht.
In een van de drie oude dwanggestichten opende in 2005 het Gevangenismuseum haar deuren. Het afgelopen jaar hebben ruim 100.000 bezoekers het museum bezocht en naar verwachting zal ook dit jaar met een dergelijk bezoekersaantal worden afgesloten. Het museum kreeg zo vaak de vraag naar een informatief en beeldend boek over Veenhuizen, dat is besloten dit in eigen beheer uit te geven.
Onder leiding van bedenker en samensteller Ben Trip, heeft een gedreven team deskundige vrijwilligers hier de afgelopen drie jaar hard aan gewerkt. Dat heeft geresulteerd in een prachtig boek voor iedereen die geïnteresseerd is in verleden en heden van Veenhuizen. Door de unieke foto’s, aquarellen, feiten en prachtige verhalen komt de geschiedenis van ‘pauperparadijs’ tot en met gesloten justitiedorp voor de lezer tot leven. Het boek is te koop in het Gevangenismuseum en diverse boekhandels in Drenthe. Het is ook verkrijgbaar via de webwinkel van het museum.

