Er wonen momenteel maar liefst 350.000 (ex)gedetineerden in ons land. Dat is meer dan het inwonersaantal van de stad Utrecht. Voor het eerst is onderzocht hoe groot deze groep mensen is, hoeveel personen de afgelopen 30 jaar gevangen hebben gezeten en wie er nou eigenlijk in onze gevangenissen zitten.

Het is onderzoeker Jos Verhagen gelukt om deze unieke cijfers in beeld te krijgen. Hij onderzocht de afgelopen twee jaar op verzoek van het Nationaal Gevangenismuseum in Veenhuizen niet alleen hoeveel mensen gevangen hebben gezeten, maar ook waarom ze exact vast zaten, welke factoren van invloed zijn op crimineel gedrag en waarom er zoveel recidivisten zijn. Zo bleek bijvoorbeeld bij mensen die (opnieuw) de fout in gaan, de belangrijkste factor daarbij het hebben van foute vrienden te zijn.

Verhagen kwam met meer opvallende gegevens: 80% van de gedetinee terologische problemen hebben, alcohol- of drugsproblemen, mensen met schulden of mensen die rden kunnen worden gerekend tot de categorie Sad; mensen die gewoon pech hebben gehad, verkeerde keuzes in hun leven hebben gemaakt, karak hun baan hebben verloren en daardoor in het criminele circuit terecht kwamen. 15 % behoort tot de categorie Bad (de echte draaideurcriminelen) en 5% kan worden ondergebracht in de categorie Mad; mensen met complexe psychische problematiek.

Tevens onderzocht hij hoe Nederlanders over gedetineerden denken. Wij blijken vrij weinig van en over (ex)gedetineerden te weten, maar hebben over het algemeen wel een duidelijke mening over het onderwerp. Het onderzoek werd uitgevoerd onder bezoekers van het Gevangenismuseum, dat dit jaar al meer dan 100.000 bezoekers heeft ontvangen.

Beide onderzoeken zijn beschreven in het boek: Gedetineerden Ontmaskerd met als ondertitel: Hoe in Nederland over gedetineerden wordt gedacht. En hoe het werkelijk ‘zit’. Het eerste exemplaar is bij de opening van de gelijknamige tentoonstelling op 20 november 2011overhandigd aan Fred Teeven, staatssecretaris van Veiligheid en Justitie. In deze tentoonstelling, waarvoor Jos Verhagen tevens gastconservator is, zijn alle aspecten van beide onderzoeken voor het grote publiek in beeld gebracht.

Jos Verhagen is socioloog en heeft 35 jaar op het hoofdkantoor van de Dienst Justitiële Inrichtingen gewerkt. Hij heeft zich daar toegelegd op onderzoek en het verzamelen en analyseren van gegevens. Na zijn pensionering in 2006 is hij daarmee doorgegaan.